E-ticaret stopajı nedir, nasıl hesaplanır?
E-ticaret stopajı, pazaryerinin satıcıya yaptığı ödemeden kestiği %1'lik vergi kesintisidir. Matrah KDV hariç satış tutarıdır, KDV dahil fiyat değil: 299,99 ₺'lik bir satışta (KDV %20) matrah 249,99 ₺, stopaj 2,50 ₺'dir. Kesilen tutar kaybolmaz, yıllık gelir/kurumlar vergisinden mahsup edilir — ama nakit akışından o an çıkar ve kâr hesabında gider olarak görünmesi gerekir.
Hakediş raporunda küçük bir satır olarak görünür: stopaj. Yüzde bir olduğu için çoğu satıcı önemsemez. Ama düşük marjlı ürünlerde kârın önemli bir kısmını alır.
Stopaj nedir?
Pazaryeri, size ödeme yaparken vergi dairesine peşin bir kesinti yapar. Bu kesinti sizin adınıza yatırılır — yani kaybolmaz, sizin vergi hesabınıza sayılır.
Oran %1’dir.
Matrah: KDV hariç tutar
En sık yapılan hata burada. Stopaj KDV dahil satış fiyatından değil, KDV hariç tutardan hesaplanır.
299,99 ₺‘ye satılan, KDV oranı %20 olan bir üründe:
KDV hariç matrah = 299,99 ÷ 1,20 = 249,99 ₺
Stopaj = 249,99 × %1 = 2,50 ₺KDV dahil fiyattan hesaplansaydı 3,00 ₺ çıkardı. Fark 50 kuruş — tek siparişte önemsiz, ama binlerce siparişte birikir ve daha önemlisi, yanlış matrah kullanan bir hesap bütün ürünlerde sistematik olarak sapar.
Kâra etkisi
Stopaj doğrudan cirodan kesilir; ürün maliyetiniz ne olursa olsun aynı kalır. Bu da onu düşük marjlı ürünlerde orantısız ağır hâle getirir.
| Net kâr | Stopaj | Stopajın kâra oranı |
|---|---|---|
| 6,97 ₺ | 2,50 ₺ | %36 |
| 50,00 ₺ | 2,50 ₺ | %5 |
| 150,00 ₺ | 2,50 ₺ | %1,7 |
Aynı 2,50 ₺, marjı dar bir üründe kârın üçte birini alıyor.
Kesilen stopaj geri alınır mı?
Evet — ama zaman farkıyla. Stopaj, yıl sonunda hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir. Yani devlete iki kez ödeme yapmazsınız.
Buna rağmen kâr hesabında gider olarak görünmesi gerekir, iki sebeple:
Nakit akışı. Para o an cebinizden çıkar. Mahsup bir yıl sonra gerçekleşir.
Ürün bazlı kâr. Hangi ürünün kazandırdığını görmek istiyorsanız, her siparişin kendi stopajını taşıması gerekir. Yıl sonunda toplu mahsup, ürün bazında kârı geriye dönük düzeltmez.
Hakediş raporunda nerede görünür?
Pazaryerleri stopajı hakediş kalemlerinde ayrı bir satır olarak gösterir. Bazıları “stopaj”, bazıları “vergi kesintisi” ya da “tevkifat” adını kullanır.
Kâr hesabı yapan bir sistemin bu kalemi okuyup ilgili siparişlere dağıtması gerekir. Okunmadığında kâr olduğundan %1 fazla görünür — ve bu fark, dar marjlı ürünlerde kârlı/zararlı ayrımını tersine çevirebilir.
Muhasebe tarafı: belgeyi kaybetmemek
Stopaj mahsup edilebilir bir kesintidir, ama bunun için belgesi gerekir. Pazaryerinden alınan hakediş raporları ve kesinti belgeleri düzenli olarak muhasebeye aktarılmalıdır. Yıl sonunda geriye dönük belge aramak hem zaman kaybettirir hem de eksik belge yüzünden mahsup hakkının kaybedilmesine yol açabilir.
Bu, stopajı iki ayrı yerde ilgilendiren bir konu hâline getirir:
Kâr tarafında — her siparişin kendi stopajını taşıması gerekir, yoksa ürün bazlı kâr %1 fazla görünür. Bunu Kârlılık Analizi yapar; hakediş kalemleri okunup ilgili siparişlere dağıtılır.
Muhasebe tarafında — kesinti belgelerinin kayda geçmesi ve mahsup döneminde hazır olması gerekir. Ön Muhasebe pazaryeri hakediş kalemlerini gider ve kesinti kayıtlarına dönüştürür, banka hareketiyle eşleştirir; yıl sonunda belge aramak yerine kayıt hazır bekler.
İki tarafın ayrı ayrı tutulması, satıcıların en sık düştüğü tuzaklardan biridir: kâr raporunda görünen stopaj ile muhasebede kayıtlı stopaj tutmazsa, hangisinin doğru olduğu anlaşılamaz.
Sık sorulan sorular
E-ticaret stopajı nedir, oranı kaçtır?
Pazaryerinin satıcıya yaptığı ödemeden vergi dairesi adına kestiği peşin vergidir. Oran %1'dir. Kesinti sizin adınıza yatırılır, kaybolmaz; yıllık gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir.
Stopaj matrahı KDV dahil mi hariç mi?
KDV hariç tutardır. 299,99 ₺'lik bir satışta (KDV %20) matrah 299,99 ÷ 1,20 = 249,99 ₺, stopaj 2,50 ₺'dir. KDV dahil fiyattan hesaplamak en sık yapılan hatadır ve bütün ürünlerde sistematik sapma yaratır.
Kesilen stopaj geri alınır mı?
Mahsup edilir. Yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür; vergi borcunuzdan fazlaysa iadesi talep edilebilir. Ancak mahsup zamanına kadar tutar nakdinizden çıkmış durumdadır, bu yüzden kâr hesabında gider olarak görünmesi gerekir.
Stopaj düşük marjlı üründe neden bu kadar ağır?
Çünkü doğrudan cirodan kesilir, maliyetinizden bağımsızdır. 2,50 ₺'lik bir stopaj, 150 ₺ kâr eden üründe kârın %1,7'si iken 7 ₺ kâr eden üründe üçte birinden fazlasıdır.