Pazaryeri hakedişi muhasebeye nasıl işlenir?
Pazaryeri size net ödeme yapar: satış tutarından komisyon, kargo, hizmet bedeli, reklam ve stopaj düşülmüş hâli. Muhasebede ise bunların ayrı ayrı durması gerekir — brüt satış gelir, her kesinti kendi gider kalemi. Banka hesabına düşen net tutarı doğrudan ciro yazmak iki hataya birden yol açar: ciro olduğundan düşük görünür ve kesintiler hiç gider kaydına girmez, yani hem gelir hem gider tablosu yanlış olur.
Pazaryerinde 100.000 ₺ satış yaptınız, banka hesabınıza 71.000 ₺ geçti. Muhasebeye hangi rakam yazılacak?
Cevap: ikisi de. 100.000 ₺ gelir, aradaki 29.000 ₺ ise kalem kalem gider. Net tutarı tek başına ciro yazmak, e-ticarette en yaygın ve en pahalı muhasebe hatasıdır.
Hakediş neyi içerir?
Pazaryeri ödemesi tek bir rakam gibi görünür ama arkasında en az altı kalem vardır:
| Kalem | Yönü |
|---|---|
| Brüt satış | Gelir |
| Komisyon | Gider |
| Kargo bedeli | Gider |
| Hizmet / işlem bedeli | Gider |
| Reklam bütçesi kesintisi | Gider |
| İade mahsupları | Gelir düzeltmesi |
| Stopaj (%1) | Peşin vergi |
Banka hesabına düşen tutar, bunların toplamıdır. Muhasebede ise her biri kendi satırında durmalıdır.
Net tutarı ciro yazmanın üç maliyeti
1. Ciro olduğundan düşük görünür. Büyüme rakamlarınız, kredi başvurularınız, ortak sunumlarınız gerçeği yansıtmaz.
2. Giderler hiç kaydedilmez. Komisyon, kargo ve hizmet bedeli işletmenizin gerçek gideridir; kaydedilmezse gider tablosu eksik kalır.
3. İndirilebilir KDV kaçar. Pazaryeri bu kesintiler için fatura keser ve bu faturaların KDV’si indirilebilir. Fatura kayda girmezse KDV de indirilmez — yani fazladan KDV ödersiniz.
Üçüncüsü çoğu satıcının hiç fark etmediği kalemdir ve tutarı küçük değildir: komisyon, kargo, hizmet bedeli ve reklam faturalarının KDV’si tek bir siparişte bile ödenecek KDV’nin yarısından fazlasını karşılayabilir.
Mutabakat: hakediş ile banka nasıl eşleşir?
Hakediş raporundaki toplam ile bankaya düşen tutar çoğu zaman birebir tutmaz. Sebepleri bellidir:
Dönem kayması. Ödeme birden fazla hakediş dönemini kapsayabilir.
İade mahsupları. Önceki dönemin iadeleri bu dönemin ödemesinden düşülebilir.
Reklam bütçesi. Reklam kesintisi hakedişten alınır; satış kalemleriyle karışmamalıdır.
Stopaj. Ayrı bir satırdır ve matrahı KDV hariç tutardır.
Programın yapması gereken, hakediş raporunu okuyup bu kalemleri ayırmak ve banka hareketiyle bağlamaktır. Bağlanmıyorsa her hakediş dönemi elle mutabakat demektir — ayda iki kez, her mağaza için.
Cari hesap mantığı
Pazaryerini bir cari hesap gibi düşünmek işi kolaylaştırır:
- Satış yaptıkça pazaryeri size borçlanır
- Komisyon ve hizmet bedeli kestikçe borcu azalır
- Ödeme yaptığında borç kapanır
Bu kurguda her an “pazaryeri bana ne kadar borçlu” sorusunun cevabı bellidir. Net tutarı ciro yazan bir düzende bu soru hiç cevaplanamaz.
Çok mağazalı satışta ne değişir?
Her pazaryeri ayrı cari, ayrı hakediş takvimi, ayrı kesinti yapısıdır. Trendyol’un hizmet bedeli ile Hepsiburada’nın tahsilat yönetim bedeli aynı kalem değildir; n11’in reklam kesintisi hakedişte ayrı satır olarak gelmeyebilir.
Bunları tek bir “pazaryeri geliri” hesabında toplamak, hangi kanalın gerçekten kazandırdığını görünmez kılar.
Kontrol listesi
- Brüt satış gelir olarak kaydediliyor mu? Net tutar değil.
- Her kesinti kendi kaleminde mi? Komisyon, kargo, hizmet, reklam.
- Pazaryeri faturalarının KDV’si indiriliyor mu?
- Stopaj ayrı izleniyor mu? Mahsup için kaydı şart.
- Hakediş banka hareketiyle eşleşiyor mu? Eşleşmiyorsa elle mutabakat yapıyorsunuz demektir.
- Her pazaryeri ayrı cari mi? Tek hesapta toplamak kanal kârlılığını gizler.
Ön Muhasebe hakediş raporunu kalemlerine ayırır: brüt satış gelire, kesintiler kendi gider hesaplarına yazılır ve banka hareketiyle eşleştirilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hesap planı ve kayıt düzeni için mali müşavirinize danışın.
Sık sorulan sorular
Pazaryeri hakedişi muhasebeye nasıl kaydedilir?
Brüt satış gelir olarak, her kesinti kendi gider kalemine yazılır: komisyon, kargo, hizmet bedeli, reklam, stopaj. Banka hesabına düşen net tutar bu kalemlerin sonucudur; doğrudan ciro olarak kaydedilmemelidir.
Banka hesabıma geçen tutarı ciro yazsam ne olur?
Ciro olduğundan düşük görünür ve pazaryerinin kestiği komisyon, kargo, hizmet bedeli gibi giderler hiç kayda girmez. Gelir tablosu da gider tablosu da yanlış olur; ayrıca indirilebilecek KDV'yi kaçırırsınız çünkü o faturaların KDV'si indirilmemiş olur.
Hakediş ile banka hareketi neden tutmuyor?
En sık sebepler: ödemenin birden fazla hakediş dönemini kapsaması, iade mahsuplarının aynı ödemeden düşülmesi, reklam bütçesi kesintisi ve stopaj. Kalem kalem ayrılmadan bakıldığında tutar hiçbir zaman örtüşmez.
Stopaj hakediş raporunda nerede görünür?
Ödeme kaleminden ayrı bir satır olarak kesilir ve matrahı KDV hariç tutardır. Kaybolmaz, yıllık vergiden mahsup edilir; ancak mahsup edilebilmesi için kaydının tutulmuş olması gerekir.
Pazaryeri komisyon faturasının KDV'si indirilir mi?
Evet. Komisyon, kargo, hizmet bedeli ve reklam için pazaryeri fatura keser ve bu faturaların KDV'si indirilebilir. Net tutarı ciro yazan bir kayıt düzeninde bu faturalar kayda hiç girmediği için KDV de indirilmemiş olur.