Pazaryeri satışında KDV nasıl hesaplanır?

Kâr hesabında KDV iki şekilde yanlış işlenir: ya hiç hesaba katılmaz, ya da satıştan tahsil edilen KDV’nin tamamı gider sayılır. İkisi de hatalıdır.

Doğru formül

KDV maliyeti = Satışın KDV'si − İndirilecek KDV'ler

Satıştan tahsil ettiğiniz KDV size ait değildir, devlete gider. Ama alışta ve giderlerde ödediğiniz KDV’yi bundan düşersiniz. Kâra giren, aradaki farktır.

İndirilecek KDV yalnız ürün maliyeti değil

Çoğu satıcının atladığı nokta burası. Pazaryeri size hizmet verir ve bunun için fatura keser: komisyon faturası, kargo faturası, hizmet bedeli faturası, reklam faturası. Bu faturaların KDV’si de indirilebilir.

Bir ayrıntı: satış ve ürün maliyeti sizin ürününüzün KDV oranıyla hesaplanır. Ama pazaryerinin kestiği faturalar hizmet faturasıdır ve her zaman %20 KDV taşır. Gıda gibi %10 KDV’li bir ürün satıyor olsanız bile komisyon faturanız %20’dir.

Kalem kalem örnek

299,99 ₺ satış, 120 ₺ ürün maliyeti, KDV oranı %20:

	Tutar
Satışın KDV’si (299,99 içindeki)	50,00 ₺
− Ürün maliyetinin KDV’si (120,00 içindeki)	−20,00 ₺
− Komisyon faturasının KDV’si	−9,00 ₺
− Kargo faturasının KDV’si	−13,17 ₺
− Hizmet bedelinin KDV’si	−2,20 ₺
− Reklam faturasının KDV’si	−2,50 ₺
− İade kargosunun KDV’si	−1,24 ₺
Ödenecek KDV	1,89 ₺

Pazaryeri faturalarının KDV’si toplamı 28,11 ₺. Bu kalemler atlanırsa KDV maliyeti 30,00 ₺ olarak hesaplanır ve ürün zarar ediyor görünür — gerçekte kâr ederken.

KDV dahil mi hariç mi? En sık hata

Ürün maliyetini KDV hariç girip satış fiyatını KDV dahil almak, marjı olduğundan yüksek gösterir.

120 ₺‘lik bir maliyeti düşünün:

	KDV dahil	KDV hariç
Ürün maliyeti	120,00 ₺	100,00 ₺
299,99 ₺ satışta fark	—	20,00 ₺ fazla kâr görünür

İkisini tutarlı tutmak gerekir. Maliyeti KDV dahil giriyorsanız hesap da KDV dahil kurulmalı; hariç giriyorsanız satış da hariç alınmalı.

İndirimli oranlı ürünler: %1 senaryosu

Temel gıda gibi %1 KDV’li ürünlerde durum tersine döner. Satışın KDV’si çok düşüktür ama pazaryeri faturaları yine %20 taşır.

Aynı örneği %1 oranla kuralım — 299,99 ₺ satış, 120 ₺ ürün maliyeti, alış ve satış ikisi de %1:

	%20 oranlı	%1 oranlı
Satışın KDV’si	50,00 ₺	2,97 ₺
− Ürün maliyetinin KDV’si	−20,00 ₺	−1,19 ₺
− Komisyon faturasının KDV’si	−9,00 ₺	−9,00 ₺
− Kargo faturasının KDV’si	−13,17 ₺	−13,17 ₺
− Hizmet bedelinin KDV’si	−2,20 ₺	−2,20 ₺
− Reklam faturasının KDV’si	−2,50 ₺	−2,50 ₺
− İade kargosunun KDV’si	−1,24 ₺	−1,24 ₺
Sonuç	1,89 ₺ ödenecek	−26,32 ₺ devreden

Sonuç eksi çıkıyor. Yani o ay KDV ödemiyorsunuz; tersine, devlete alacaklı duruma geçiyorsunuz.

Devreden KDV nedir, neden birikir?

İndirilecek KDV, tahsil edilenden büyük olduğunda aradaki fark devreden KDV olarak sonraki aya aktarılır. Normal şartlarda bu geçicidir: bir sonraki ay satış artınca mahsup edilir.

Ama %1 oranlı ürün satan bir işletmede durum farklıdır. Her satışta girdi KDV’si çıktı KDV’sinden yüksek olduğu için devreden KDV sürekli birikir ve kendiliğinden erimez. Satış arttıkça devreden tutar da artar.

Bu para kayıp mı?

Hayır — ama nakit de değil. İndirimli orana tabi teslimlerde biriken devreden KDV için KDV iadesi talep edilebilir. Yani tutar geri alınabilir, ancak:

• İade süreci belge ve zaman ister
• Tutar talep edilene kadar işletmenin nakdinden çıkmış durumdadır
• Talep edilmezse bilançoda büyüyen ama kullanılamayan bir alacak kalır

Bu yüzden %1 oranlı ürün satan satıcılar için devreden KDV, takip edilmesi gereken bir kalemdir — ihmal edilirse ciddi tutarlara ulaşır.

Kâr hesabında nasıl görünmeli?

Hesaplayıcıda ve kâr raporunda bu tutar eksi gider olarak görünür, yani kârı artırır. Bu matematiksel olarak doğrudur: o satışta devlete ödediğiniz KDV yoktur, aksine alacağınız vardır.

Ama nakit akışı açısından yanıltıcı olabilir. Alacak, iade talep edilip tahsil edilene kadar elinizde değildir. Kâr raporunu okurken devreden KDV tutarını ayrı izlemek gerekir.

Farklı oranlı ürünler bir arada

Aynı hesapta %1, %10 ve %20 KDV’li ürünler varsa, her ürünün kendi oranıyla hesaplanması gerekir. Tek bir oran varsayımı, farklı oranlı ürünlerde sistematik sapma yaratır.

Karma ürün yelpazesinde toplam KDV pozisyonu da karışır: %20’li ürünlerden doğan ödenecek KDV, %1’li ürünlerden doğan devreden KDV ile mahsuplaşır. Bu yüzden ürün bazında KDV izlemek, toplam rakama bakmaktan daha bilgilendiricidir.

İade edilen siparişlerde KDV

İadede satış KDV’si de geri döner. Ancak iade kargosu için ödenen hizmet bedelinin KDV’si indirilebilir olarak kalır. Bu detay küçük görünür ama iade oranı yüksek kategorilerde toplamda anlamlı bir tutara ulaşır.

Ürün bazında KDV dahil kâr hesabını Kârlılık Analizi yapar — her ürünün kendi KDV oranı ve pazaryeri faturalarının KDV’si ayrı ayrı hesaba girer.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, mali müşavirlik hizmeti yerine geçmez. Kendi durumunuz için muhasebecinize danışın.